5 mitów o HPV, o których warto zapomnieć
Mit nr 1 — HPV to „kobiecy problem"
Wirus HPV nie ma płci, może dotykać zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Choć najwyżej mówi się o nim w kontekście raka szyjki macicy, warto wiedzieć, że wirus ten rozwija się w błonach śluzowych. U mężczyzn może on powodować nowotwory odbytu, gardła czy prącia. Panowie są tak samo nosicielami, jak i osobami zarażonymi na całkowite skutki, dlatego profilaktyka i edukacja powinny dotyczyć obu stron — to nie tylko dbanie o siebie, ale też gest odpowiedzialności za osobę, z którą tworzy się związek.
Mit nr 2 — Tylko osoby „rozwiązłe" mają HPV
To jeden z najbardziej krzywdzących mitów, który sprawia, że ze wstydu nie udajemy się do lekarza. Szacuje się, że każda osoba aktywna seksualnie ulegnię zakażeniu minimum raz w życiu, często przy pierwszym kontakcie seksualnym. Do zakażenia może dojść nie tylko przez pełny stosunek, ale też przez kontakt ze zmienioną skórą czy seks oralny. Pamiętaj — możesz mieć jednego, stałego partnera i mieć HPV — zakażenie wirusem to nie kwestia wyborów seksualnych, a biologii organizmu. Zrozumienie tego to pierwszy, najważniejszy krok w stronę tego, by wyjść ze wstydu przed badaniami i zacząć swobodną rozmowę z partnerem o Waszym zdrowiu i bezpieczeństwie.
Mit nr 3 — Szczepienie po 30-tce nie ma sensu
Nigdy nie jest za późno na dbanie o odporność. Choć najlepszy czas na szczepienie to wiek 11-13 lat (przed inicjacją seksualną), szczepionka jest skuteczna również u dorosłych. Dostępne są dwa rodzaje szczepionek: Cervarix — szczepionka 2-walentna, częściowo refundowana dla osób dorosłych (50% refundacji), która chroni przed najbardziej groźnymi typami 16 i 18 i Gardasil 9 — szczepionka 9-walentna o szerokim spektrum ochrony przed typem 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58, będąca najefektywniejszą ochroną przed rakiem i kłykcinami. W przypadku osób dorosłych zaleca się przyjęcie 3 dawek szczepionki — pierwszą od razu, drugą po 2 miesiącach, a ostatnią po pół roku od pierwszej dawki. Nawet jeśli Twój organizm poznał już jeden typ wirusa, szczepienie chroni Cię przed innymi typami HPV, zmniejszając ryzyko zakażenia.
Mit nr 4 — Cytologia wystarczy
Cytologia (zwłaszcza płynna LBC) to świetne narzędzie profilaktyczne, ale pokazuje nam skutki, a nie przyczyny. Wykrywa zmiany w komórkach, które już powstały. Z kolei test HPV HR potrafi wykryć obecność samego wirusa, zanim ten zdąży narobić jakichkolwiek szkód, pozwalając na szybką reakcję i umożliwiając pełne wyleczenie. Nie oznacza to, że z cytologii należy rezygnować — warto je robić profilaktycznie raz w roku. Połączenie obu tych badań daje niemal 100% pewności, że trzymasz rękę na pulsie. Od 1 lipca 2025 r. w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy refundowane testy HPV HR przysługują kobietom w wieku 25-64 lat — po 36 miesiącach od ostatniej cytologii wykonanej na NFZ, co 5 lat — przy negatywnym wyniku testu i braku czynników ryzyka oraz co 12 miesięcy — w przypadku czynników ryzyka (np. zakażenie HPV, leczenie immunosupresyjne). Na badanie nie jest wymagane skierowanie — możesz zapisać się samodzielnie przez IKP (Internetowe Konto Pacjenta) lub bezpośrednio w placówce.
Mit nr 5 — HPV = Rak
Absolutnie nie! W 90% przypadków organizm sam radzi sobie z infekcją i pozbywa się wirusa w ciągu 12-24 miesięcy. Problemem są infekcje przetrwałe, wywoływane przez typy wysokoonkogenne. To one, nieleczone latami, mogą prowadzić do rozwoju nowotworu. Jeśli regularnie odwiedzasz lekarza, nawet jeśli wirus się pojawi, masz czas na reakcję. Rak szyjki macicy to nowotwór, któremu umiemy zapobiegać i skutecznie leczyć, dlatego tak ważna jest edukacja, profilaktyka i regularne badania.
Profilaktyka HPV — zrozum, zbadaj i zyskaj spokój
Wirus HPV występuje w postaci około 200 typów, od typów niskoonkogennych (np. typ 6, 11), odpowiedzialnych za kłykciny kończyste — niegrozne, ale nieestetyczne zmiany brodawkowe, po wysokoonkogenne (np. 16, 18, 45, 31, 33, 52, 58, 35, 59, 56, 39, 51, 73, 68 i 66), które przy braku kontroli mogą prowadzić do zmian nowotworowych. Kluczem do spokoju jest świadomość, że większość infekcji ma samoistna, a te przetrwałe możemy skutecznie wykryć dzięki pełnej profilaktyce — nowoczesnym testom HPV DNA i cytologii płynnej (LBC). Stosowania środków ochrony barierowej (np. prezerwatywy) i połączenie tego z szczepieniem tworzy skuteczną tarczę ochronną, dzięki której ewentualne zmiany są niemal w 100% wyleczalne — wystarczy działać z czułością dla własnego zdrowia.
