Co to jest HPV?

HPV (Human Papilloma Virus) to wirus brodawczaka ludzkiego. Jest bardzo powszechny – szacuje się, że ponad 80% osób w ciągu życia ulega zakażeniu. Najczęściej nie daje objawów i organizm sam go eliminuje. Nosicielami mogą być zarówno kobiety, jak i mężczyźni^6,8.

Jak dochodzi do zakażenia?

• głównie przez kontakty seksualne
  (pochwowe, analne, oralne)
• przez kontakt z zakażoną skórą lub błoną śluzową
• z matki na dziecko podczas porodu

Zakażenie może przekazać już pierwszy partner. Prezerwatywy zmniejszają ryzyko, ale nie chronią w 100%⁶.

Czy zakażenie HPV oznacza raka?

Nie. Wykrycie wirusa HPV nie jest diagnozą nowotworu, a jedynie informacją o zwiększonym ryzyku. Większość infekcji przebiega bezobjawowo i zostaje usunięta przez układ odpornościowy. Jednak długotrwałe, niewykryte zakażenie może prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy.

Typy wirusa HPV⁶

Typy niskiego ryzyka wywołują:
• Brodawki skórne (kurzajki)
• Brodawki płciowe (kłykciny kończyste)

Typy wysokiego ryzyka
(onkogenne) m.in. 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59 mogą prowadzić do:

• raka szyjki macicy, pochwy i sromu u kobiet
• raka prącia u mężczyzn
• nowotworów głowy i szyi

Jak wykryć wirusa HPV?

Do wykrywania wysokoonkogennych typów HPV wykonuje się badanie molekularne HPV HR, które identyfikuje materiał genetyczny wirusa.

Dlaczego test HPV HR jest dokładniejszy...

• wykrywa materiał genetyczny DNA lub RNA wirusa HPV
• wykrywa przyczynę choroby, zanim pojawią się zmiany w komórkach
• skuteczność w wykrywaniu wirusa HPV przekracza 90%¹⁰
• badanie obiektywne, nie podlega różnicom interpretacyjnym laboratoriów

Od lipca 2025 roku test HPV HR jest refundowany w ramach Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy w Polsce.

...od cytologii?

• wykrywa obecność nieprawidłowych komórek nabłonka szyjki macicy, jako skutek przetrwałego zakażenia wirusem HPV
• wykrywa jedynie ok. 50% przypadków zmian na szyjce macicy⁹
• badanie subiektywne, zależne od oceny osoby wykonującej analizę

Oba badania wykonuje się z tego samego wymazu z szyjki macicy, jednak różnią się analizą w laboratorium.

Jak najskuteczniej się chronić?

1. Szczepienie (profilaktyka pierwotna)
Szczepionka chroni przed zakażeniem HPV. W Polsce w programie szczepień dostępne są: Cervarix (2-walentna) oraz Gardasil 9 (9-walentna)

Bezpłatne szczepienia obejmują osoby od 9. do 14. roku życia¹¹.

2. Badania przesiewowe (profilaktyka wtórna)
Regularne wykonywanie testu HPV HR z genotypowaniem pozwala wykryć wirusa zanim rozwiną się zmiany chorobowe.